على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

820

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

او را . و حلق البسر تحليقا : پخته گرديد دو ثلث آن بسر . و حلق ضرع الناقة : بلند شد شير پستان آن ماده شتر . و حلقت عيون الابل : فرو رفت چشمهاى شتران بمغاك . و حلق القمر : هاله نمود ماه . و حلق النجم : بلند شد ستاره . و حلق بالشيئ اليه : انداخت چيز را بسوى او . و شربت صواحا و حلق بى : نوشيدم شير كه آب در آن غالب بود پس نفخ كرد شكم من . و حلق ببصره الى السماء : برداشت چشم بسوى آسمان . و نيز تحليق : بلندتر رفتن مرغ در هوا . و داغ كردن ستور به شكل حلقه . تحليل ( tahlil ) م . ع . حلله المكان : فرود آورد او را در جاى . و و حلل العقدة : نيك گشاد گره را . و حلله : حلال گردانيد آن را . و حلل اليمين تحليلا و تحلة و تحلا ( و الا خير شاذ ) : گشاد سوگند را باستثنا يا به كفاره و يا كفارهء سوگند داد . تحليل ( tahlil ) ا . ع . آنچه مبالغه در آن كرده نشود يق ضربه ضربا تحليلا : زد او را اندك به قدر تعزير و ادب . تحليل ( tahlil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گداز و گداختگى . و انحلال و هضم و انهضام . و ناپديد كردگى . و حلال شدگى . و باصطلاح معما دو بخش كردن لفظى را و يا زياده و از هر بخش معنى علىحده گرفتن و بعضى را به حال خود گذاشتن . تحليل ( tehlil ) ا . ع . سوراخ زه و سوراخ پستان . ج : تحاليل . تحليم ( tahlim ) م . ع . حلمه تحليما و حلاما : بردبار گردانيد او را و امر فرمود وى را به حلم كردن . و حلم البعير : دور كرد كنه را از شتر . تحم ( tahm ) م . ع . تحم الثوب تحما ( از باب نصر ) : نگار كرد جامه را . تحمال ( tehemm l ) م . ع . تحمل الامر تحملا و تحمالا : برداشت بار كار را و بر خود گرفت . تحمة ( tohmat ) ا . ع . سخت سياهى . تحمة ( tahamat ) ا . ع . چادرهائى كه بر آنها خطوط زرد باشد . تحمة ( tahemmat ) م . ع . حمم امراته تحميما و تحمة . مر . تحميم . تحمة ( tahemmat ) ا . ع . ثياب التحمة : جامه‌ها كه طلاق دهنده زن را در متعهء وى دهد . تحمت ( tahammot ) م . ع . تحمت لونه : خالص گرديد رنگ او . تحمحم ( tahamhom ) م . ع . احم شدن و بانگ كردن اسب كمتر از صهيل . و بانگ اسب تاتارى وقت جو خواستن . تحمد ( tahammod ) م . ع . تحمد عليه : منت نهاد بر وى . تحمر ( tahammor ) م . ع . گفتن به كسى يا حمار . و تكلم كردن به زبان حميرى تحمس ( tahammos ) م . ع . تحمس تحمسا : سختى كرد . و تحمس الامر و غيره : سخت گرديد آن كار و جز آن . تحمش ( tahammoc ) م . ع . بر افروختن از خشم و غضب كردن . تحمص ( tahammos ) م . ع ترنجيدن و گرد آمدن . و تحمص الحلم : خشك شد گوشت و ترنجيد . تحمقس ( tahamqos ) م . ع . خبيث و پليد شدن . تحمل ( tahammol ) م . ع . تحل الامر تحملا و تحمالا : برداشت بار كار را و بر خود گرفت . و تحمل الحمالة اى حملها . و تحملوا : كوچ كردند . تحمل ( tahammol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بردبارى و شكيبائى . و صبر و شكيب . و طاقت و طاقت بسيار . و حلم و فروتنى و خضوع . و سكوت . و قبول رنج و مشقت . و تحمل كردن : صبر كردن و طاقت آوردن و بر خود رنج و مشقت آوردن و رنج كشيدن . و با تحمل بودن : با صبر و شكيبائى بودن . و با طاقت بودن . و بىتحمل : بىصبر و بىطاقت . تحمل‌پذير ( tahammol - pazir ) ص . پ . قابل صبر و شكيبائى . تحمل گداز ( tahammol - god z ) ص . پ . بىصبر و ناشكيبا . و بيشتر از توانائى و طاقت . تحمم ( tahammom ) م . ع . احم گرديدن و در گرمابه شدن . تحموت ( tahmut ) ا و ص . ع . خيك روغن كه در آن رب انداخته باشند . و تمر تحموت : خرماى نيك شيرين . تحمى ( tahammi ) م . ع . تحمى المريض : پرهيز كرد بيمار از مضرات . تحميج ( tahmij ) م . ع . تيز نگريستن و در چيزى خرد نگريستن . و فرو شدن چشم بمغاك . و تغيير چهره دادن از خشم . و يا چشم را گشاده پيوسته نگريستن و گردانيدن حدقهء چشم از بيم و وعيد و لاغرى . تحميد ( tahmid ) م . ع . بسيار حمد گفتن خداى را . تحمير ( tahmir ) م . ع . حمره تحميرا : گفت به او اى حمار . و نيز تحمير : سرخ كردن . و بريدن پاره پاره . و سخن گفتن به زبان حمير . و پيراستن پوست بدباغت بد . تحمير ( tahamyor ) م . ع . سخن گفتن به زبان حمير . و بد خوى گرديدن .